Zgubiony dowód osobisty - co zrobić?

Przez kilka dni żyłem w szczerym przekonaniu, że gdzieś zgubiłem portfel. Zdążyłem przez ten czas zastrzec dowód i złożyć wniosek o nowy. Przy okazji doceniłem, że mObywatel umożliwia zrobienie zdjęcia samodzielnie z weryfikatorem poprawności. Zauważyłem jednak pewne mankamenty jak na II kwartę XXI wieku. Pierwszą myślą, która nachodzi każdego rozsądnego człowieka w momencie, w którym uświadamia sobie, że nie ma kontroli nas tym ważnym dokumentem jest: trzeba koniecznie dowód zastrzec. Dzisiaj odbywa się to w bardzo prosty sposób przez mObywatela. Można zarówno czasowo zastrzec dowód, jak i całkowicie go unieważnić.
Druga myśl jest bardziej przerażająca: czy ktoś go znalazł?. A jeżeli ktoś go znalazł, to jakie miał intencje i co zrobił? Na myśl przychodzą czarne scenariusze: 1. ktoś posłużył się dowodem aby zaciągnąć zobowiązania; 2. ktoś założył konto w banku na Twoje dane lub ktoś zarejestrował kartę SIM na Twoje nazwisko i stajesz się czyimś „słupem” lub wyrobić duplikat twojej karty SIM; 3. ktoś wylegitymował się tym dowodem przed kimś.
W przypadku pierwszej opcji są ograniczone opcje sprawdzenia czy do czegoś takiego doszło. Dobrym pomysłem jest sprawdzenie baz BIK i KRD. Warto wiedzieć, że w stosunku do każdego podmiotu, który przetwarza nasze dane osobowe, możemy wystąpić z wnioskiem o udostępnienie nam danych o nas na podstawie art. 15 RODO. W przypadku danych z BIK z takiej opcji możemy skorzystać raz na pół roku składać pisemny wniosek. W przypadku KRD sprawdzenie odbywa się automatycznie w panelu konsumenta. Warto tutaj zaznaczyć, że na co dzień dobrą praktyką jest włączenie zastrzeżenia PESEL-u. Zgodnie z art. 105d ust. 3 ustawy Prawo bankowe, co do zasady, bank lub instytucja kredytowa nie mogą dochodzić roszczeń od klienta, którego PESEL by zastrzeźony w momencie obowiązkowej jego weryfikacji. PESEL zastrzega się w prosty sposób w mObywatelu.
Gdy chcemy sprawdzić czy ktoś założył konto w banku (przy zastrzeżonym PESEL nie powinno to mieć miejsca, ale jednak…), to musielibyśmy pisać wniosek z art. 15 RODO do każdego banku z osobna. Podobnie z rejestracją kart SIM na nasze dane. O ile w Polsce mamy 4 operatorów telekomunikacyjnych świadczących usługi telefonii komórkowej, o tyle mamy ponad setkę operatorów wirtualnych MVNO. Napisz do każdego z osobna. Absurd. I tu zawiera się mój postulat de lege ferenda. Skoro rejestracja numerów jest obowiązkowa, to czemu wszystkie numery zarejestrowane na dany PESEL nie mogłyby się pokazywać w mObywatelu wraz z numerami rachunków bankowych? Wydaje się, że tego typu sprawa jest do ogarnięcia przez Ministerstwo Cyfryzacji, którego kierownictwo składa się z politologa, prawników i ekonomistów.
Opcja numer trzy, czyli posłużenie się czyimś dowodem jest o tyle problematyczna, że nie każdy sprawdza czy dowód jest ważny czy nie. Tu rozwiązaniem powinna być odpowiednia kampania społeczna, bo samo rozwiązanie techniczne od dawna jest gotowe: w mObywatelu mamy opcję "Sprawdź dowód".
Jest jeden problem z dowodami osobistymi. Nawet gdy leżą w bezpiecznym miejscu, które znajduje się pod naszą kontrolą, to mogły być skanowane na potrzeby danych usług czy przy zakładaniu kont usług finansowych przez Internet. Innym problemem jest rzecz, którą uważam za totalny absurd. W Portalu Rejestrów Sądowych, w dokumentach wielu spółek (w tym komunalnych czy najważniejszych spółek regionalnych, ogólnokrajowych), można znaleźć... numery dowodów osobistych i PESEL-e. Portal prowadzony przez Ministerstwo Sprawiedliwości zawiera dane osobowe dostępne dla każdego. Jest to totalny absurd i nie tyle wymaga interwencji ustawodawcy co zmiany praktyki! A gdy doda się do tego fakt, że kilka lat temu Prezes UODO wymierzył 100 tys. zł grzywny Głównemu Geodecie Kraju za publikację numerów ksiąg wieczystych w Geoportalu, to... ciężko to nawet skomentować. Ba, to czego zabroniły GGK przepisy RODO, to na porządku dziennym realizowane przez portale zarejestrowane poza UE. Płacisz im kilka/kilkadziesiąt złotych i zamieniasz adres nieruchomości na numer księgi wieczystej...
Na początek, obojętnie czy wiesz gdzie leży Twój dowód osobisty, zrób jedno: zastrzeż swój PESEL.
(Ilustracja wygenerowana przez model GPT 6 Astra)